Die Suid-Afrikaanse openbare sektor ervaar steeds bedrog, korrupsie, vermorsde en onreëlmatige uitgawes, deels as gevolg van ’n gebrek aan doeltreffende deursigtigheids- en aanspreeklikheidsmeganismes. Hierdie sistemiese swakhede spruit hoofsaaklik voort uit swak databeskikbaarheid, wanbelynde prosesse en tegnologiese stelsels, gebrekkige prestasiebestuursisteme, asook gefragmenteerde versekering- en toesigfunksies. Die doel van hierdie studie was om ’n konseptuele raamwerk te ontwikkel wat deursigtigheids- en aanspreeklikheidsmeganismes binne die openbare sektor se deurlopende versekering- en toesigfunksies versterk, en sodoende hierdie tekortkominge aanspreek. ’n Kwalitatiewe navorsingsmetodologie is gevolg, wat ’n sosiaal-konstruktivistiese en pragmatiese benadering kombineer om die navorsingsdoelwitte holisties aan te spreek. Deur die integrasie van die teorie van verandering en aanvullende teorieë, asook bestaande bestuursraamwerke en gekombineerde versekeringmodelle, bied die raamwerk ’n multi-vlak benadering tot proaktiewe, deurlopende versekering en toesig oor alle openbare sektor departemente.
Die raamwerk brei gekombineerde en geïntegreerde bestuur uit deur die ses verdedigings- en versekeringlyne in te sluit, en deur kunsmatige intelligensie (KI)-instrumente en -tegnologieë binne deurlopende ouditering en moniteringsagteware te integreer om die rolle van versekeringverskaffers en toesigliggame te ondersteun en te versterk. Die konseptuele raamwerk is deur kundige deelnemers geëvalueer deur middel van aanlyn vraelyste om die teoretiese en konseptuele duidelikheid, omvattendheid, betroubaarheid, bruikbaarheid, doeltreffendheid en oordraagbaarheid daarvan te bevestig. Deelnemers het die bydrae daarvan tot bestaande bestuursliteratuur erken, veral ten opsigte van innovasie deur die inkorporering van KI-instrumente en -tegnologieë binne deursigtigheids- en aanspreeklikheidsmeganismes. Bekommernisse is egter geopper oor die praktiese implementering, insluitend kapasiteits- en hulpbronbeperkings, gefragmenteerde datastelsels, vaardigheidstekorte en beperkte politieke verbintenis, wat inherent is aan die openbare sektor. Die bevindinge ondersteun nie net die bruikbaarheid van die konseptuele raamwerk nie, maar identifiseer ook areas vir verbetering, en dra by tot die breër diskoers oor die versterking van deursigtigheids- en aanspreeklikheidsmeganismes binne die bestuursprosesse van die Suid-Afrikaanse openbare sektor. Deelnemers het ’n gefaseerde implementeringsbenadering en kapasiteitsbou-intervensies aanbeveel om institusionele gereedheid en aanvaarding oor openbare sektor entiteite te verbeter.
Sleutelwoorde: Aanspreeklikheid, Kunsmatige intelligensie, Blokketting, Deurlopende ouditering, Deurlopende versekering, Deurlopende monitering, Deurlopende toesig,
Gekombineerde versekering, Geïntegreerde verslagdoening, Openbare sektor, Teorie van Verandering, Deursigtigheid
Lekala la setšhaba la Afrika Borwa le sa tšwela pele go itemogela bofora, bomenetša, tšhomišo e mpe le tšhomišo yeo e sa dumelelwago ya ditšhelete, ka lebaka la go hloka mekgwa ya go šoma gabotse ya ponaletšo le boikarabelo. Mafokodi a a sisteme a tšwa kudu go go se hwetšagale gabotse ga datha, ditshepedišo le ditsamaiso tša theknolotši tšeo di sa sepelelane, ditshepedišo tše di fokolago tša taolo ya tshepedišo, gammogo le mešomo ya tiišetšo le tlhokomelo yeo e arogantšwego. Maikemišetšo a nyakišišo ye e be e le go hlama foreimi ya kgopolo yeo e matlafatšago mekgwa ya ponaletšo le boikarabelo ka gare ga mešomo ya tiišetšo ya go tšwela pele le tlhokomelo ka lekaleng la setšhaba, ka gona go rarolla mafokodi a.
Go ile gwa dirišwa mokgwa wa nyakišišo wa boleng, wo o kopanyago mokgwa wa go aga tsebo ka setšhaba (social constructivist) le mokgwa wa pragmatiki go fihlelela maikemišetšo a nyakišišo ka botlalo. Ka go kopanya teori ya phetoho le ditheori tše dingwe tše di thekgago, gammogo le diforeimi tša taolo tše di lego gona le mehlala ya tiišetšo ye e kopantšwego, foreimi e fana ka mokgwa wa maemo a mantši wa tiišetšo le tlhokomelo ya go tšwela pele le ya pele ga mathata go mafapha ka moka a lekala la setšhaba.
Foreimi e oketša taolo ye e kopantšwego le ye e kopantšwego ka botlalo ka go akaretša mela ye tshela ya tšhireletšo le tiišetšo, le ka go kopanya didirišwa le ditheknolotši tša bohlale bja maitirelo (AI) ka gare ga mananeo a go dira di-audit le go lekola ka go tšwela pele go thekga le go matlafatša mešomo ya baabi ba tiišetšo le mekgatlo ya tlhokomelo. Foreimi ya kgopolo e ile ya lekodišišwa ke bankakarolo ba ditsebi ka dipotšišo tša inthanete go netefatša go hlaka ga yona ka mo go hlaloswago, botlalo, botshepegi, go šomišega, katlego le go fetolega maemong a mangwe.
Bankakarolo ba lemogile seabe sa yona go dingwalo tša taolo tše di lego gona, kudu ka lehlakoreng la boitlhamelo, ka go akaretša didirišwa le ditheknolotši tša AI ka gare ga mekgwa ya ponaletšo le boikarabelo. Le ge go le bjalo, go ile gwa tšweletšwa dipelaelo mabapi le phethagatšo ya yona ka mo go šomago, go akaretša mefokolo ya bokgoni le methopo, ditsamaiso tša datha tše di arogantšwego, dikgapetla tša bokgoni, le go hloka boikgafo bja dipolotiki, tše e lego mefokolo ye e tlwaelegilego ka lekaleng la setšhaba. Diphihlelelo ga di netefatše fela bohlokwa bja foreimi ya kgopolo, eupša gape di bontšha mafelo ao a nyakago kaonafatšo, ka go tsenya letsogo poledišanong e kgolo ya go matlafatša mekgwa ya ponaletšo le boikarabelo ka gare ga ditshepedišo tša taolo ya lekala la setšhaba la Afrika Borwa. Bankakarolo ba šišinya leano la phethagatšo ka mekhahlelo le dikgato tša go aga bokgoni go matlafatša boikemišetšo bja ditheo le kamogelo ya yona ka gare ga ditheo tša lekala la setšhaba.