| dc.contributor.author |
Nyasulu, Alifeyo Mjuma
|
|
| dc.date.accessioned |
2026-10-20T08:38:16Z |
|
| dc.date.available |
2026-10-20T08:38:16Z |
|
| dc.date.issued |
2025-08 |
|
| dc.identifier.uri |
https://ir.unisa.ac.za/handle/10500/33185 |
|
| dc.description |
Abstract in English, IsiZulu and IsiXhosa |
en |
| dc.description.abstract |
Although extension services play a crucial role in agricultural commercialisation and diversification, the capacity of extension workers to support value chain-based and market-oriented production remains underexplored, particularly for crops such as groundnuts. This study assessed the effectiveness of extension services within the groundnut value chain in the Kasungu and Mzimba districts, focusing on the capacity of extension workers, the impact of extension support, and the challenges encountered. A mixed-methods approach was employed, combining farmer surveys with key informant interviews conducted with extension staff.
The findings revealed that, while extension workers actively support production practices, they often lack the capacity to assist with the more advanced stages of the value chain, such as value addition, processing, and marketing. Farmers substantiated this finding by reporting improved productivity resulting from production-focused extension support, but they noted limited assistance beyond the harvest phase. The study also found that government officers are the predominant source of agricultural information, with minimal involvement from non-governmental organisations or private sector actors. This is despite the Extension Policy promoting the involvement of multiple stakeholders in extension service delivery through its pluralistic approach. Consequently, farmers have limited access to an adequate number of extension workers, resulting in a high farmer-to-extension worker ratio.
The study concludes that, although extension services have contributed to increased groundnut productivity, there is a critical need to strengthen support in post-harvest handling, value addition, and market access. The study recommends a reorientation of extension services from a production-centric model to a holistic value chain approach, including capacity building for extension workers and improved stakeholder coordination across the production-to-consumption continuum. |
en |
| dc.description.abstract |
Nakuba izinhlelo zokwelulekwa zidlala indima ebalulekile ekwandiseni nasekuhlukanisweni kwezolimo, ikhono labasebenzi abangabeluleki lokweseka ukukhiqiza okuhambisana nezindlela zokusetshenziswa komkhiqizo kanye nezimakethe alikahlolisiswa ngokwanele, ikakhulukazi emasimini afana nawamakinati.
Lolu cwaningo luhlole ukusebenza ngempumelelo kwezinsizakalo zebhizinisi zamakinati esifundeni saseKasungu naseMzimba, lugxile ekutheni abasebenzi bezokweluleka banamandla kangakanani, umthelela wokweseka ezokweluleka kanye nezingqinamba abahlangabezana nazo. Indlela exubile yocwaningo yasetshenziswa, ehlanganisa izinhlolovo zabalimi kanye nezinhlolovo zabanolwazi abasemqoka, olwenziwa kubasebenzi bezokweluleka.
Imiphumela yadalula ukuthi, nakuba abasebenzi bezokweluleka babesebenza ngokuzimisela ukweseka izinqubo zokukhiqiza, bavame ukwentula amakhono okusiza ngezigaba ezihlabahlosile zokuqhuba ibhizinisi, ezifana nokwengeza inani, ukucubungula nokumaketha. Abalimi baqinisekise le miphumela ngokubika ukuthuthukiswa komkhiqizo okungumphumela wokwesekwa kwabezokweluleka okugxile ekukhiqizeni, kodwa baphawule ngokungabi nalo usizo olwanele emva kwesikhathi sokuvuna.
Ucwaningo luphinde lwathola ukuthi izikhulu zikahulumeni zingumthombo obanzi wolwazi lwezolimo, ngokubamba iqhaza okuncane kwezinhlangano okungezona ezikahulumeni kumbe ababambiqhaza bomkhakha ozimele. Lokhu kwenzeka ngenxa yokuthi Inqubomgomo Yezokweluleka igqugquzela ukubandakanywa kwababambiqhaza abaningi ohlelweni lokuhlinzekwa kwezokweluleka ngokusebenzisa izindlela ezahlukahlukene. Ngenxa yalokho, abalimi banokufinyelela okukhawuliwe kubasebenzi bezokweluleka abanele, okuholela ekutheni kube nesibalo esiphezulu sabalimi kubeluleki abambalwa.
Ucwaningo luphetha ngokuthi nakuba imisebenzi yezokweluleka ibe nomthelela ekwandeni komkhiqizo wamakinati, kunesidingo esisemqoka sokuqinisa ukwesekwa ekunganyelweni komkhiqizo emva kokuvuna, ukwengeza inani kanye nokufinyelela emakethe. Ucwaningo luncoma ukufundiswa kabusha ngemisebenzi yezokweluleka ukusuka kwimodeli egxile ekukhiqizeni kuya endleleni ephelele yochungechunge lwenani, okuhlanganisa ukwakhiwa kwamakhono kubasebenzi bezokweluleka kanye nokuthuthukiswa kokudidiyela ababambiqhaza ohlelweni lonke kusukela ekukhiqizeni kuya ekudleni. |
zu |
| dc.description.abstract |
Iinkonzo ezongeziweyo zidlala indima ebalulekileyo kakhulu kuqoqosho lwezolimo nasekwahlulweni kwezi nkonzo, kodwa abukaphononongwa ubuchule abanabo abasebenzi abongeziweyo bokuxhasa imveliso ekunikezelwana ngayo nejoliswe kwimarike, ingakumbi ubuchule kwizityalo ezifana namandongomane. Olu phando luvavanye ukusebenza kweenkonzo ezongeziweyo kwicandelo lokuveliswa nokunikezelana ngamandongomane kwisithili iKasungu nakwisithili iMzimba, lujolise ngokukodwa kubuchule babasebenzi abongeziweyo, ifuthe lenkxaso eyongeziweyo kunye nemiceli-mngeni ekhoyo. Kusetyenziswe iindlela ezixutyiweyo kolu phando, kwadityaniswa uphando olwenziwe ezifama kunye nodliwano-ndlebe olungundoqo olwenziwe kubasebenzi abongeziweyo. Iziphumo zidalule ukuba abasebenzi abongeziweyo bawuxhasa ngamandla umsebenzi wokuvelisa kodwa abanabo ubuchule bokuncedisa kumanqanaba agqithela phambili afana nokongeza ixabiso, ukulungelelanisa nokuthengisa. Ngelingqina esi siphumo, amafama axele ukuphucuka kwemveliso okudalwe yinkxaso yokuvelisa enikwa ngabasebenzi abongeziweyo kodwa aphawule ukuba emva kokuvuna luncinane kakhulu uncedo olunikwa ngaba basebenzi. Kwakhona olu phando lufumanise ukuba owona mthombo wengcombolo yezolimo ngamagosa karhulumente kwanokuba yinxaxheba engephi ethatyathwa ngamaziko angekho phantsi korhulumente okanye amaziko abucala. Oku kwenzeka nangona kukho uMgaqo-nkqubo wokoNgeziweyo okhuthaza ukubandakanyeka kwabathathi-nxaxheba abaliqela kwiinkonzo ezinikwa ngabasebenzi abongeziweyo. Alonelanga inani labasebenzi abongeziweyo elifunyanwa ngamafama, nto leyo ikhokelela ekubeni ube mkhulu umahluko phakathi kwenani lamafama nelabasebenzi abongeziweyo. Olu phando luphetha ngelithi iinkonzo ezongeziweyo zibe negalelo elikhulu ekonyuseni imveliso yamandongomane, kodwa kukho imfuneko emandla yokuqinisa inkxaso enikwa emva kwesivuno, ukongeza ixabiso kunye nokukwazi ukuthengisa imveliso. Olu phando luphakamisa ukuba iinkonzo ezongeziweyo maziguqulwe ekugxininiseni ekuveliseni kuphela koko mazijoliswe kunikezelo lwemveliso lulonke, kuquka ukuxhotyiswa ngobuchule kwabasebenzi abongeziweyo nolungelelwaniso oluphucukileyo lwabathathi-nxaxheba kwizigaba ngezigaba zokuvelisa ukuya kuthi ga kwisigaba sokusetyenziswa kwemveliso. |
xh |
| dc.language.iso |
en |
en |
| dc.title |
Assessing the efficacy of agricultural extension services in the groundnut value chain in Kasungu and Mzimba districts of Malawi |
en |
| dc.type |
Dissertation |
en |