| dc.contributor.author |
Makgatho, Sello Ernest
|
|
| dc.date.accessioned |
2026-09-22T19:18:46Z |
|
| dc.date.available |
2026-09-22T19:18:46Z |
|
| dc.date.issued |
2026-02 |
|
| dc.identifier.uri |
https://ir.unisa.ac.za/handle/10500/33097 |
|
| dc.description |
Abstract in English, Venda and Sepedi |
en |
| dc.description.abstract |
Although South Africa is considered food secure due to adequate aggregate food production, significant household-level food insecurity persists, largely rooted in historical inequalities. Agriculture remains central to socio-economic development, poverty reduction, employment creation, and the realisation of the constitutional right to food. Therefore, agricultural interventions are introduced to address unemployment, sluggish economy, and inequality, although their effectiveness varies across local contexts. Using a qualitative phenomenological research design, this study analyses the effectiveness of agricultural interventions in enhancing food security in Sokhulumi village within the city of Tshwane Metropolitan Municipality. Data were collected through face-to-face semi-structured interviews with a purposive sample of 20 smallholder farmers to explore their lived experiences. Findings indicate limited intervention effectiveness, prompting farmers to adopt alternative strategies such as farm diversification. Inadequate resource allocation and mismanagement exacerbate food insecurity, particularly among smallholder farmers in remote and economically marginalised areas. The study recommends the following: urgent attention for the transformation of the traditional agriculture sector into a productive source of economic growth, development of agricultural intervention programmes by the government and stakeholders that focus strictly on rural farmers so that they may eventually graduate into commercial farmers, and an urgent need for community development to be integrated with agricultural development so that there is availability of water infrastructure, access to roads, telecommunications, and digital infrastructure to improve the livelihoods of rural communities. If rural development is not expedited and integrated with agricultural development, challenges of food insecurity cannot be properly addressed even if certain agricultural interventions are in place |
en |
| dc.description.abstract |
Naho Afrika Tshipembe ḽi tshi dzhiiwa sa ḽo tsireledzeaho kha zwiḽiwa nga ṅwambo wa u bveledzwa ha zwiḽiwa zwo ṱanganelaho zwo eḓanaho, u sa tsireledzea ha zwiḽiwa ha ndeme kha vhuimo ha miṱa hu kha ḓi vha hone, vhunzhi hazwo zwo ḓisendeka kha u sa eḓana ha ḓivhazwakale. Vhulimi vhu kha ḓi vha ha ndeme kha mveledziso ya ikonomi ya matshilisano, u fhungudza vhushai, u sika mishumo na u bveledza pfanelo ya ndayotewa ya zwiḽiwa. Ngauralo, vhudzheneleli ha vhulimi ho ḓivhadzwa u itela u tandulula vhushai ha mishumo, ikonomi i sa khou shumaho zwavhuḓi na u sa eḓana, naho u shuma hazwo zwo fhambana u ya nga zwiimo zwapo. U shumisa nḓila ya ṱhoḓisiso ya phenomenolodzhi( ngona ya khwaḽithithathivi na ngona ya fiḽosofi) ya vhuimo, ngudo iyi yo sengulusa mvelelo dza vhudzheneleli ha vhulimi kha u khwinisa tsireledzo ya zwiḽiwa muḓini wa Sokhulumi nga ngomu ha Masipala wa Ḓorobo ya Tshwane. Datha yo kuvhanganywa nga kha inthavhiyu dza tshifhaṱuwo na tshifhaṱuwo dzo dzudzanywaho nga tshipiḓa na sampuli ya ndivho ya vhalimi vhaṱuku vha 20 u itela u ṱola tshenzhemo dzavho dza vhutshilo. Mawańwa o sumbedza u sa shuma zwavhuḓi ha vhudzheneleli, zwine zwa ita uri vhalimi vha dzhie zwiṅwe zwiṱirathedzhi zwi ngaho u fhambanya bulasi. U sa kovhelwa ha zwishumiswa zwo teaho na u sa langa zwavhuḓi zwi ṋaṋisa u sa tsireledzea ha zwiḽiwa, nga maanḓa kha vhalimi vhaṱuku vha re fhethu hu re kule na hune ha vha na vhushayanungo ha ikonomi. Ngudo i themendela zwi tevhelaho: ṱhogomelo yo ṱavhanyiswaho ya tshanduko ya sekithara ya vhulimi ha mvelele uri i vhe tshisima tshi bveledzaho tsha nyaluwo ya ikonomi, mveledziso ya mbekanyamushumo dza vhudzheneleli ha vhulimi nga muvhuso na vhakwamei dzine dza sedza nga maanḓa kha vhalimi vha vhupo ha mahayani u itela uri vha kone u fhedza vho ṱhaphudza vha vha vhalimi vha zwa vhubindudzi, na ṱhoḓea yo ṱavhanyiswaho ya mveledziso ya vhulimi yo ṱanganelaho uri hu vhe na ya themamveledziso ya maḓi, tswikelelo ya dzibada, vhudavhidzani ha theḽevishini na themamveledziso ya didzhithala u khwinisa matshilo a zwitshavha zwa vhupo ha mahayani. Arali mveledziso ya vhupo ha mahayani i sa ṱavhanyiswa na u ṱanganyiswa na mveledziso ya vhulimi, khaedu dza u sa tsireledzea ha zwiḽiwa a dzi nga ḓo tandululwa zwavhuḓi naho hu na vhudzheneleli ho khetheaho ha vhulimi |
ve |
| dc.description.abstract |
Le ge e le gore Afrika Borwa e tšewa e le ye e nago le dijo tše di lekanego go ya go tšweletšo ya kakaretšo ya dijo ye e lekanego, tlhaelelo ya dijo ye kgolo ya maemo a malapa e tšwelapele, yeo gagolo e tseneletšego kudu mo go tlhokego ya tekatekano ya histori. Temo e dula e le bogareng bja tlhabollo ya ikonomi ya leago, phokotšo ya bohloki, tlholo ya mešomo le phethagatšo ya tokelo ya molaotheo ya dijo. Bjalo, dikgatomatlafatšo tša temo a tsebagatšwa go rarolla tlhokego ya mešomo, ikonomi ye e fokolago le go se lekalekane, le ge e le gore katlego ya tšona e fapana go ralala le maemo a tikologo. Ka go šomiša tlhamo ya nyakišišo ya ponagalo ya boleng, nyakišišo ye e sekasekile katlego ya dikgatomatlafatšo tša temo mo matlafatšong ya tšhireletšo ya dijo motseng wa Sokhulumi ka gare ga Mmasepala wa Toropokgolo ya Tshwane. Datha e kgobokeditšwe ka dipoledišano tša go beakanywa seripa tša sebele ka sampole ya morero ya balemipotlana ba 20 go nyakišiša maitemogelo a ba iponetšego ona. Dikutollo di laeditše katlego ya dikgatomatlafatšo tše di lekanyeditšwego, go hlohleletša balemi gore ba amogele maano a mangwe a go swana le phapantšho ya polase. Kabo ya methopo ye e sa lekanego le taolompe di gakatša tlhokego ya tšhireletšo ya dijo, kudu magareng a balemipotlana ka mafelong a kgole le ao a sa hlokomelwego go ya ka tša ikonomi. Nyakišišo e šišinya tše di latelago: tlhokomelo ya ka pela ya phetošo ya lekala la temo ya setšo go ba mothopo wa tšweletšo wa kgolo ya ikonomi, tlhabollo ya mananeo a dikgatomatlafatšo a temo ke mmušo le bakgathatema ao a lebeletšego kudu balemi ba dinagamagaeng gore ba ka feleletša ba alogile go ba balemirui ba kgwebo, le tlhokego ye e akgofilego ya gore tlhabollo ya setšhaba e kopanywe le tlhabollo ya temo gore go be le go hwetšagala ga mananeokgoparara a meetse, phihlelelo ya ditsela, dikgokagano tša megala le mananeokgoparara a titšithale go kaonafatša letseno la dinagamagaeng. Ge tlhabollo ya dinagamagae e sa akgofišwe le go kopanywa le tlhabollo ya temo, ditlhohlo tša tlhokego ya tšhireletšo ya dijo di ka se rarollwe gabotse le ge dikgatomatlafatšo tša itšego a temo di le gona |
nso |
| dc.language.iso |
en |
en |
| dc.subject |
Food security |
en |
| dc.subject |
Agricultural interventions |
en |
| dc.subject |
Smallholder farmers |
en |
| dc.subject |
Socio-economic conditions |
en |
| dc.subject |
Agricultural development |
en |
| dc.subject |
Sokhulumi village |
en |
| dc.subject |
City of Tshwane Metropolitan Municipality (CTMM) |
en |
| dc.title |
An analysis of the effectiveness of agricultural interventions in boosting food security in Sokhulumi village, City of Tshwane Metropolitan Municipality |
en |
| dc.type |
Dissertation |
en |